حضرت معصومه  علیهاالسلام در اول سال 173 هجری قمری در مدینه چشم به جهان گشود  .

  پدرش امام   هفتم شیعیان حضرت موسی بن جعفر علیه السلام و مادرش حضرت نجمه بود که به علت پاکی و   طهارت نفس به او طاهره می  ‎گفتند. حضرت معصومه در 28 سالگی و در روز دوازدهم   ربیع ‎الثانی سال 201 هجری قمری در قم رحلت نمود که امروز بارگاه ملکوتی و مرقد مطهرش همچون خورشیدی در قلب شهرستان قم می‎درخشد و همواره فیض بخش و نورافشان دل‎ها و جان‎های تشنه معارف حقانی است.

آن حضرت در واقع بتول دوم و جلوه‎ای از وجود حضرت زهرا سلام الله علیها بود. در طهارت نفس امتیازی خاص و بسیار والا داشت که امام هشتم برادر تنی آن حضرت او را (که نامش فاطمه بود) معصومه خواند. فرمود: «من زار المعصومة بقم کمن زارنی»؛ کسی که حضرت معصومه علیهاالسلام را در قم زیارت کند مانند آن است که مرا زیارت کرده است.

نسب فاطمه معصومه علیهاسلام

نام آن حضرت «فاطمه» ملقب به «معصومه»، پدر آن بزرگوار امام موسي کاظم(ع) و مادر آن حضرت عليا مکرمه، نجمه خاتون که قبر شريفش در مدينه طيبه است. ايشان و برادرشان حضرت امام علي بن موسي الرضا(ع) از يک مادر بودند.ولادت فاطمه معصومه(ع) در اول ذي قعده بوده است. بنابراين، عمر شريفش 27سال بوده و در سال دويست و يک از هجرت، روز دهم ربيع الثاني در قم از دنيا رفته است. نه تنها حضرت فاطمه، دختر امام موسي(ع) ازدواج نکرده است، بلکه ساير دختران آن حضرت ازدواج نکرده بودند. صاحب «تاريخ قم» نيز به اين مطلب اشاره نموده است و درباره دختران رضائيه فرموده است: «چنين به من رسيده که رضائيه دختران خود را شوهر نمي دادند؛ زيرا که هم کفوي براي ايشان نمي يافتند و موسي بن جعفر(ع) را بيست ويک دختر بوده. از اين جهت، هيچ يک را به شوهر ندادند.»(6) روشن است که خود اين مطلب دليل و شاهدي است قوي بر عظمت و جلالت بي بي فاطمه معصومه(ع) که همتايي براي ايشان در ازدواج نبوده است.

مقامات معنوي فاطمه معصومه علیهاسلام

نمونه بسيار مهم از سلسله زنان به کمال رسيده، سيده جليله، فاطمه معصومه(ع)، دختر امام موسي کاظم(ع) است که قبر شريفش مزار و مطاف ميليونها مسلمان شيعه مي باشد که از اطراف بلاد اسلامي و کشورهاي مختلف به زيارت آن حضرت نايل مي شوند و از برکات قبر شريفش استفاده مي کنند. بايد گفت: قلم و بيان و زبان عاجز است که مقام والاي آن حضرت را بيان کند.صاحب «ناسخ التواريخ» درباره ايشان مي گويد: «حضرت فاطمه معصومه(ع) حضرت وليه الله تعالي و صفيه خاتون خلق جهان و ناموس خداوند عالميان، عابده زاهده متقيه عارفه کامله مستوره مخدره معصومه فاطمه، دختر حضرت موسي بن جعفرکاظم(ع) را مقامي و منزلتي متعالي و شأني رفيع و مکاني عظيم است که خداوند عطايش فرموده است.»
سپس مي گويد: «موسي بن جعفر(ع) را به قولي چهار دختر فاطمه نام داشت: کبري و وسطي و صغري و اخري؛ اما مشخص نيست که صاحب ترجمه (شرح حال) کبري است يا صغري و يا وسطي، اما از حيث شأن و مقام جليل، البته کبري است و مخدره عظمي است؛ چنان که لقب شريف اين مخدره معصومه بر اين معني دلالت دارد.(7)
عظمت و جلالت قدر اين مکرمه معظمه علاوه بر محدثان و مورخان و سيره نويسان، تمام جهان اسلام را پر کرده است و مطلبي است که جملگي بر آن اتفاق نظر دارند. اين جانب در مکه مکرمه و مدينه منوره ديدم مسلمانان عرب زبان وقتي نام مقدس قم را مي شنيدند، مي گفتند: در آن شهر قبر مطهر حضرت معصومه(ع) است و آرزوي زيارتش را مي کردند و شگفت انگيز اين بود که نام اصلي ايشان که فاطمه است را نمي بردند، بلکه ايشان را به نام معصومه مي شناختند که اين خود بر عظمت اين بانو دلالت دارد.

 فضيلت زيارت آن حضرت

از دلايل روشن بر مقامات بلند معنوي حضرت فاطمه معصومه(ع) رواياتي است که درفضيلت و اهميت زيارت آن حضرت رسيده است.
1- شيخ صدوق در کتاب «ثواب الاعمال» و «عيون الاخبارالرضا»(ع) با سند معتبر از امام رضا(ع) روايت کرده است که سعدبن سعد اشعري مي گويد: «از امام رضا(ع) درباره فاطمه دختر امام موسي (ع) سوال کردم. فرمودند: هرکس او را زيارت کند، براي او بهشت است.» و همين روايت را ابن قولويه در کناب کامل الزيارات روايت کرده است.(11)
2- امام جواد(ع) مي فرمايد: «من زار عمتي بقم فله الجنه ؛(12) هر کس عمه من را در شهر قم زيارت کند براي او بهشت است.»
3- علامه مجلسي از «تاريخ قم» نيز روايتي به نقل از امام صادق(ع) به اين مضمون نقل کرده است(13)
قطعا براي زيارت انسان هاي عادي بهشت واجب نمي شود آن هم از سه امام معصوم که به همين مضمون باشد. از اين روايات صحيح و معتبر که در فضيلت زيارت آن جناب رسيده، به روشني استفاده مي شود که مقامات معنوي فاطمه معصومه(س) همان مقامات بندگان حقيقي و خالص خداوند، نظير مقاماتي که پيشوايان معصوم دارند، است.

مقام عظماي شفاعت

از اموري که بر علو مقام و مرتبت بسيار بلند آن حضرت نزد خداوند متعال دلالت مي کند و اينکه ايشان هم رديف با مرتبه معصومين مي باشد، اين است که خداوند مقام شفاعت را به آن حضرت کرامت کرده و تمام شيعيان به شفاعت ايشان وارد بهشت و کرامت الهي مي شوند.
محدث قمي(ره) در شرح حال آن حضرت از کتاب «مجالس المؤمنين» قاضي نورالله شوشتري شهيد روايت کرده که امام صادق مي فرمايد: «از براي خدا حرمي است و آن مکه مکرمه است و از براي رسول خدا(ص) حرمي است و آن مدينه و از براي اميرالمؤمنين(ع) حرمي است و آن کوفه است. آگاه باش که حرم من وحرم اولاد من در قم است. آگاه باش قم کوفه صغيره است و همانا براي بهشت هشت در است که سه در آنها به سوي قم باز مي شود و وفات کند در قم زني که از اولاد من است. نام او فاطمه دختر موسي بن جعفر(ع) است که داخل بهشت مي شوند به سبب شفاعت او از جميع شيعيان من».(41)
جمله شريفه اي در زيارت نامه آن حضرت رسيده است که زائر از ايشان درخواست مي کند: «يا فاطمه اشفعي لي في الجنه فان لک عندالله شأنا من الشأن؛ اي فاطمه! براي من شفاعت در بهشت شفاعت کن؛ زيرا براي توست در نزد خداوند مقام بسيار بزرگ و با عظمت که غير از خدا کسي نمي داند.» که اين عبارت بر مقام شفاعت آن حضرت دلالت مي کند. و کلمه شأن براي تفخيم و عظمت آن حضرت آمده است.

غريب چون برادر

با وجود آنکه آن مخدره بيمار بوده، ولي مشغول عبادت پروردگار عالم بوده و محراب عبادتش در قم تاامروز موجود است و تا وقتي که نداي «يا ايتها النفس المطمئنه » را اجابت و دار فاني را وداع نمود به همين حالت، مشغول عبادت بود و آخرالامر اميد آن مظلومه معصومه مبدل به نااميدي شد و به وصال برادر نرسيد و در شهر غربت با دلي پر از غم و غصه وفات نمود.(16)
صاحب تاريخ قم گويد: «حديث کرد مرا حسين بن علي بن بابويه از محمد بن الوليد که چون فاطمه معصومه(ع) وفات کرد، او را غسل دادند و کفن کردند و حرکت دادند او را و بردند به بابلان و گذاشتند او را نزديک سردابي که براي او کنده بودند. پس آل سعد با هم گفتگو کردند که کيست داخل سرداب شود و جنازه بي بي را دفن نمايد؟ بعد از گفتگوها رأي ايشان بر آن قرار گرفت که خادمي بود براي ايشان به غايت پير که نامش قادر بوده و مرد صالحي بوده او متصدي دفن شود. چون فرستادند عقب آن شيخ صالح، ديدند دو نفر سوار که دهان خود را بسته بودند به لثام به تعجيل تمام از جانب رمله، يعني ريگزار پيدا شدند. چون نزديک جنازه رسيدند، پياده شدند و نماز بر آن مخدره خواندند و داخل سرداب شدند و او را دفن کردند و بيرون آمدند و سوار گشتند و رفتند و کسي نفهميد که اينان چه کس بودند».(17)
اين جريان نشان دهنده اوج کمال و تقرب آن حضرت به خداوند متعال است؛ چون اين سيده جليله که در شهر غربت از دنيا رفته محرمي نداشته است که او را به خاک بسپارد، خداوند متعال کساني را که محرم بوده اند فرستاد که با اين جلالت و عظمت متکفل دفن و نماز او بشوند.