مهندس فرضعلی سالاری سردری

با تحلیل درآمدها و هزینه­های شهرها این نکته به خوبی روشن می­گردد که شهرداری­ها و مدیران شهری با محدودیت منابع و درآمد (فقدان منابع مالی کافی- کنترل مالی، بودجه­بندی و برنامه­ریزی هزینه) روبرو می­باشند و هزینه­های شهرداری­ها در بخش خدمات شهری (urban service) به صورت روزانه و مستمر در مقابل هزینه­های عمرانی و توسعه­ای قرار گرفته است. بر این اساس رویکرد مدیریت شهری با در نظر گرفتن نیازهای در حال تغییر و افزایش جمعیت شهری به ایجاد درآمد پایدار برای شهرها در قالب برنامه­ها و سند از پیش طراحی شده (رویکرد راهبردی و استراتژیک) مطابق شناخت شهر و قابلیت­ها و تنگناهای آن (ساختار و شرایط محیطی- طبیعی، ساختار فیزیکی- کالبدی، ساختار اقتصادی و اجتماعی) و تحلیل و تبین مسایل (محیط داخلی و خارجی شهر) به عنوان شاخص اساسی و اصلی (کلان- برنامه محور) توسعه شهری به صورت انعطاف پذیر و با دیدگاه آینده محور بایستی مد نظر قرار گیرد و بین درآمد و هزینه­های شهری تعادل مالی صورت گیرد.

شهر مجموعه­ای هدفمند که رو به آینده دارد مانند توسعه اقتصادی نقطه پایانی ندارد و ارتباط رشد شهری و توسعه اقتصادی بدین گونه می­باشد که رشد شهرها شهرها و جمعیت پذیری شهر و توسعه فیزیکی- کالبدی آن ناشی از برنامه­ریزی و پیشرفت اقتصادی آن بود و هم خود رشد و توسعه شهر به پیشرفت اقتصادی نیز کمک خواهد نمود. شهرداری­ها به عنوان نهادی عمومی با شخصیت مستقل که به انجام خدمات عمومی در محدوده­ی قانونی و حریم شهر می­پردازد.

درآمدهای شهرداری­ها (منابع مالی ناپایدار) از طریق عوارض شهری (نظیر عوارض پروانه ساخت و ساز تجاری، اداری و مسکونی، عوارض نوسازی property tax، تفکیک اراضی، عوارض تغییر کاربری اراضی، عوارض مازاد تراکم و ... به سمت درآمدهای پایدار (مرحله ارائه راه حل­ها-idea) از طریق فعالیت­های اقتصادی شهرداری­ها مانند کارخانه­های مرتبط با فعالیت­های زیر مجموعه : گل فروشی و احداث گلخانه- گل­های آپارتمانی و زینتی در سازمان و پارک­ها و زیباسازی شهری (فضای سبز) یا کارخانه آسفالت و قطعات بتنی و فعالیت­های فرهنگی: ساخت سالن آمفی تئاتر و سالن چند منطور عمومی برای اجرای برنامه­های گوناگون، خانه فرهنگ، خانه شهروند، خانه کودک، ارائه برنامه­های فرهنگی در شهر (هفته فرهنگ شهر)، انتشارات، فرهنگسراها، نمایشگاه کتاب، سینما، نمایشگاه عکس، کارگاه صنایع دستی، جشنواره فرهنگی، گنجینه فرهنگی(موزه) رستوران­ها و سالن مجالس در حوزه معاونت فرهنگی شهرداری­ها و راهکارهای قانونی دریافت عوارض عمومی مانند دریافت حق السهم مالیات­های شهری در سازمان امور مالیاتی کشور در هر شهر بر اساس میزان سرمایه دریافتی، سالن­های ورزشی و تیم­های ورزشی، ساخت پارکینگ­های عمومی، بلیت فروشی مراکز فرهنگی و ورزشی و خدمات (اتوبوس درون شهری)، ساماندهی و یا سازماندهی بازارچه­های صنایع دستی در راستای توسعه گردشگری شهری، معرفی درست و مناسب مقاصد پردشگری، ساخت پارکینگ و دریافت حق پارک در پارکینگ و پارک کارت و ... (ارزیابی راه­حل­های گوناگون) متمرکز گردد.

بر اساس فرآیند سند راهبردی درآمدزایی پایدار (فراتر از مراحل انجام کار و دارای خصیصه بازخود) ضعف اجرایی شدن فعالیت­ها و پروژه­های در دست اقدام که مشکل آن منابع مالی- ساختار نامناسب تخصیص اعتبارات عمرانی شهرداری بوده و نه برنامه­ریزی و طراحی بر طرف گردیده و مدیریت یکپارچه شهری با حداقل هزینه و درآمدزایی متنوع و با قدرت اثرگذاری و اقدامات توسعه­ای بیشتر در دست دارد و از حالت دوگانگی بین بخش دولتی و غیر دولتی خارج و به صورت یک سازمان غیر دولتی قادر خواهد بود به فرآیندها و برنامه­های خود در قالب طرح­های شهری به زیر ساخت­ها و فعالیت­های سرمایه­ای ادامه دهد.

اساسی­ترین جهت­گیری درآمدزایی بلند مدت شهرداری مطابق سند راهبردی در سطح (local) و منطقه­ای (Regional) سه عنصر انسان، فضا و فعالیت (نوع فعالیت) با توجه به محیط طبیعی سطوح آن را با یکدیگر پیوند می­زند و امکان بهره­برداری از قابلیت­ها و امکانات حوزه تحت پوشش را فراهم می­سازد و مدیران شهری (شهردار بايد خود را «مدیر شهر» بداند نه «مدیر شهرداری»)با تکیه بر توان محیط انسانی، طبیعی و فیزیکی حوزه تحت نفوذ مستقیم شهر به درآمدزایی برای شهرداری­ها (خود اتکایی و خود کفایی شهرداری­ها) می­پردازد.

برنامه­ریزی راهبردی و تدوین سند راهبردی (برنامه ریزی راهبرد-ی با شیوه خلاق و نوآورانه) به عنوان مبنایی مهم برای توسعه و تعالی هر سازمانی می­باشد که در این سند راهبردی با تأکید بر سازمان شهرداری (مدیریت شهری) از طریق برنامه­ریزی دقیق به ارائه راهکارهای درآمد زایی پایدار برای سازمان مذکور پرداخته شده است. در سند راهبردی درآمدزایی پایدار برای شهرداری­ها دیدگاه و نگرش مدیران و تصمیم گیران و کارکنان شهرداری در اجرایی نمودن برنامه­ریزی راهبردی بسیار مهم می­باشد.

سند راهبردی درآمدزایی شهرهای جنوبی استان فارس با رویکرد اقتصاد دانش بنیان و مبتنی بر آینده (توسعه پایدار) با بهره­گیری از منابع طبیعی و استفاده درست و بهینه از آن می­باشد که از پیامدهای ناشی از مدیریت یکجانبه و رشد نگری کمی و از بین رفتن منابع طبیعی جلوگیری نمایند و بر اساس تحقیقات (مطالعات امکان­سنجی و کارشناسی) به توسعه فعالیت­های شهری و کمک به روند آن در حوزه زندگی شهروندان فعالیت­های آنان در زمینه اقتصادی- صنعتی، کشاورزی و صنایع (خدمات-گردشگری، تبلیغات، بازاریابی و پژوهش) صورت پذیرد.

امروزه محدودیت منابع و رشد روز افزون نیازها، موضوع«مدیریت هزینه­ها» را از یک مزیت به یک ضرورت تبدیل کرده است. راهبردهای ارائه شده در زمینه درآمدزایی و توسعه اقتصادی شهرداری­ها به صورت برنامه و کوششی مستمر، ساختار یافته، منظم، منطقی و علمی مبتنی بر محیط داخلی و خارجی حوزه شهری با رویکرد آینده نگری به اتخاذ تصمیم­ها و سیاست­گذاری­ اساسی و عملیاتی نمودن آن­ها و انجام فعالیت­ها را میسر می­نمایند. این اهداف بلند مدت بایستی مد نظر برنامه­ریزان و مدیران قرار گیرد..

اهمیت دادن به فعالیت­های اقتصادی شهروندان و واگذاری استقلال کاری به آنان و ارائه آموزش­های گوناگون مهمر منجر به بازخود منابع مالی (درآمد) و نتیجه­گیری outcome feed back  به شهرداری­ها می­گردد. مطابق دیدگاه سرمایه اجتماعی social capital  با در نظر گرفتن سرمایه سازمانی که سه نوع می­باشد (انسانی، سازمانی و اجتماعی) سرمایه معنوی در کنار سرمایه مادی در سند راهبردی نیز مورد توجه و تأکید قرار می­گیرد.

مدیریت هزینه­ها در شهردای­ها با توجه به تحولات علمی جدید و عبور از دغدغه تا رسیدن به وضعیت مطلوب و بهبود در جهت توسعه اقتصادی شهر و درآمدزایی شهرداری­ها بایستی برنامه­ریزی راهبردی و برنامه­ریزی عملیاتی (فیزیکی-اجرایی- عمرانی) در کنار هم قرار گیرند.

با در نظر گرفتن شرایط زمانی و مکانی شهرهای جنوبی استان فارس و تحلیل موجودیت قابل مشاهده و شکاف فناوری و تکنولوژیTechnological gapدر عصر و انقلاب اطلاعات، فناوری و توسعه پایدار بهره­گیری از فناوری­های جدید در درآمدزایی­های شهرداری­ها (تبلیغات محیطی: سیستم ترکیبی تبلیغاتی=اطلاعات/آگهی/تابلوی نمایشی/پیکره کاربردی/تبلیغات دیجیتالی و متحرک در سطح شهر- جایگاه­های تبلیغات و نصب تابلوها و بنرها، برگزاری کلاس­های آموزشی، برگزاری همایش­ها انجام ارتباط با شهرداری­ها از طریق خدمات از راه دور و انجام سریع­تر و دقیق­تر کارها و امورات شهروندان و رضایت شهروندان citizen satisfatiocit در این راستا ضروری به نظر می­رسد.

راهبردهای جدید در سند راهبردی درآمدزایی شهرها (روش ارزیابی اقتصادی) بهره­گیری از توان صنعت گردشگری (صعت سبز و پاک) و صنایع و خدمات وابسته به آن در توسعه اقتصاد شهری و درآمدزایی برای شهردای­ها می­باشد که با تحلیل توان محیطی شهر و مناطق اطراف آن و برنامه­ریزی گردشگری شهر با اقدامات توسعه­ای و زیباسازی در شهر (زیرساخت­ها- راه­های ارتباطی، هتل­ها، فعالیت­های فرهنگ- کتب، نشریات و تبلیغات، رونق صنایع دستی و سنتی و غذاهای محلی- سوغات و فعالیت­های هنری- رسوم و آیین­ها) و ایجاد اشتغال برای شهروندان و درآمدزایی پایدار صورت خواهد پذیرفت.

توسعه تجاری یکی از اهداف و برنامه­های راهبردی در سند توسعه اقتصادی شهرهای جنوبی استان می­باشد که در برنامه­ریزی­های شهری بر منطقه­بندی و انتخاب مکان­های جدید برای رشد مراکز جدید خرید  (بازار) و فضای تجاری که در برگیرنده تجهیزات قانونی در توزیع املاک و عوارض تجارت و حمایت از سرمایه­گذاری از رویکردهای اقتصادی مدیران شهری بایستی باشد، سازماندهی مراکز تجاری و مراکز خرید از توان­های بالقوه شهرهای جنوبی استان برای ایجاد اشتغال و درآمدزایی می­باشد که با هدف توسعه تجاری با اهداف فرعی مربوط به فعالیت­ها و زیر خوشه­های تجاری- تقویت تجارت، تأمین تجارت، تأمین فرصت­های جدید سرمایه­گذاری، تأمین حمایت (وام+زمین) و سیاست­های (تصیم­گیری) حمایتی و هدایتی، عوامل هزینه ساز مستقیم و غیر مستقیم (توسعه بهداشتی، تأمین سلامت و امنیت سرمایه­گذاری) و بودجه­بندی به عنوان مهم­ترین ابزار اجرایی برنامه­های توسعه شهری می­باشد. که از طریق مطالعات امکان­پذیری «امکان سنجی» و روش فن سود و هزینه می­توان به ان دست یافت و برنامه­های توسعه شهری اجرا نمود. هزینه­های اجرایی مربوط به تأمین عملکردها و فعالیت و اجزاء و عناصر شهری سرمایه و بودجه اجرایی شامل کارکنان و مشاوران نیز بایستی مد نظر قرار گیرد.

پایان قسمت اول

سند راهبردی درآمدزایی پایدار برای شهرهای جنوبی استان فارس در سال جهاد اقتصادی

تحلیل های اولیه از اثرات مالی برای اهداف اساسی برنامه ریزی مفید است.

افزایش بهره وری اقتصادی و فنی شهرداری

نظام درآمدی شهرداری­ها بر اساس مبانی نظری مالیه محلی و منطقه­ ای و مدل­های تامین مالی و مدیریت اجرایی درآمد بر اساس

توانمندسازي افزايش درآمد شهردار ي­ها در شهرهاي كوچك جنوبی استان فارس

عوارض دریافتی از فعالیت­ها و کارخانه­های تولیدی

اضافه درآمد شهرداری­ها در سال مالی باید سرمایه­گذاری (سازندگی) نمود به جای اینکه در صندوق ذخیره درآمد پس انداز نمود.

ساماندهی و سازماندهی بازاچه­های منطقه نظیر بازارچه مرزی و بازارچه صنایع دستی در کنار توسعه صنعت گردشگری (جاذبه های تاریخی، طبیعی و فرهنگی) می توان در توسعه پایدار اقتصادی و درآمدزایی شهرهای جنوبی استان استفاده نمود.

دستیابی به الگوی پایدار منابع اقتصادی برای تأمین هزینه­های جاری و عمرانی شهرداری ­ها از طریق تمایل به پرداخت (WILLINGNESS TO PAY (W.T.P مصرف کنندگان کالا و خدمات در شهر مطابق با تحلیل تجربه انتخاب متقاضیان و مصرف کنندگان، روش هزینه سفر، روش قیمت­گذاری و... می­باشد.

ایجاد اشتغال شهروندان و ایجاد فرصت­های جدید شغلی

صنایع تبدیلی و صنایع جانبی

توسعه واحدهای بسته بندی و فرآوری با توجه به تولیدات کشاورزی در حومه منطقه شهری

هزینه ­های پرسنلی، هزینه ­های اداری، هزینه­های سرمایه­ای (دارایی) و پرداخت­های انتقالی (کالا یا خدمت)

رعایت اصول بوجه­بندی شهری بر اساس: درك كمبود منابع نسبت به نيازها،  طبقه بندي نيازها و ارزش گذاري آنها،  تخصيص منابع در دسترس به نيازهاي مهمتر،  تعيين مسير و عمليات لازم براي رسيدن به بهترين تركيب هدفها به منظور ارضاء مهمترين نيازها و رسيدن به حد مناسبي از رضايت.

در سکونتگاههای شهری منطقه (شهرهای لامرد، اشکنان، مُهر، وراوی، خوزی، گله دار و اسیر) فعالیت های تجاری- بازرگانی آنگونه که انتطار می رود و توان آن در منطقه به صورت بالقوه وجود دارد، گسترش و شکل نیافته است. مسئله دیگر در بحث اقتصادی شهری شهرهای منطقه مسکن، اراضی شهری، کاربری شهری و زیر ساخت ها و تسهیلات شهری در سکونتگاههای شهری و به ویژه در نقاط رشد (شهرهای لامرد، مُهر و گله دار)  منطقه می  باشد.

در تحلیل اقتصاد خرد منطقه با توجه به بهبود وضعیت درآمد خانوارها به واسطه اشتغال در شرکت های منطقه انرژی پارس (سایت یک و دو) و پارسیان مُهر و همچنین فعالیت افراد منطقه در کشورهای عربی حوزه خلیج فارس از زمان های گذشته تا کنون (قدمت و پیشینه تجارت در منطقه به سفر مردم به کشورهای حاشیه خلیج فارس جهت کسب درآمد)، میزان سرمایه در گردش در شهرستان بالا رفته منتهی این نقدینگی و سرمایه بالای مردم منجر به شکل گیری بنگاههای اقتصادی و تجاری در حد مطلوب و ایده آل نشده است.